ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่า ห้วยกุ่ม กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช


  

ที่ตั้ง

บ้านห้วยหินลับ ม.11 ต.หนองโพนงาม อ.เกษตรสมบูรณ์ จ.ชัยภูมิ

พื้นที่

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ประวัติความเป็นมา

ศุูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าห้วยกุ่ม จังหวัดชัยภูมิ เป็นหน่วยงานสังกัดส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 7 (นครราชสีมา) กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตั้งอยู่ในท้องที่ตำบลหนองโพนงาม อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ มีบทบาทหน้าที่ในการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้เรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ โดยผ่านกิจกรรมต่ง ๆ เช่น การจัดกิจกรรมค่ายเยาวชนเพื่อการอนุรักษ์ ทั้งภายในและภายนอกหน่วยงาน การประชาสัมพันธ์ในโรงเรียนและหมู่บ้าน การประชาสัมพันธ์ทางวิทยุกระจายเสียง การผลิตสื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ทั้งจดหมายข่าว และวารสาร เป็นต้น ทั้งนี้มุ้งเน้นเป้าหมายการประชาสัมพันธ์ในพื้นที่รอบแนวเขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าภูเขียว เขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าผาผึ้ง สถานศึกษา หน่วยงานราชการและเอกชนในท้องที่จังหวัดชัยภูมิก่อนเป็นอันดับแรก

การติดต่อ

ส่วนส่งเสริมและเผยแพร่ สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช โทร 025610777 ต่อ 708,756 หรือ สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าห้วยกุ่ม ตู้ ป.ณ. 9 อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น 40130

พื้นที่

1400 ไร่

สภาพภูมิประเทศ

สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นพื้นที่ราบเชิงเขา ประกอบด้วยภูชาดเป็นเขาสูงและเนินเขาเตี้ย ๆ กระจัดกระจายโดยทั่วไป แต่ก็มีแหล่งน้ำและแหล่งอาหารอุดมสมบูรณ์เหมาะสำหรับเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าเป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังมีลำน้ำสองสาย คือ ลำน้ำพรมและห้วยดาดฟ้าน้อยซึ่งมีน้ำไหลผ่านตลอดปี และอ่างเก็บน้ำเขื่อนห้วยกุ่ม ซึ่งมีปริมาณความจุ 340,000 ลูกบาศก์เมตร

สภาพภูมิอากาศ

ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคมจนถึงเดือนมิถุนายน ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนกรกฎาคมจนถึงเดือนตุลาคม ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนจนถึงเดือนกุมาพันธ์

การเดินทาง

จากอำเภอเมืองชัยภูมิ ใช้เส้นทางสายชัยภูมิ-ชุมแพ (ทางหลวงหมายเลข 201) ถึงทางแยกหนองสองห้อง เลี้ยวซ้ายไปตามทางหลวงหมายเลข 2055

พืชพื้นถิ่น

ป่าที่พบบริเวณศุูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าห้วยกุ่ม มี 3 ชนิด ส่วนใหญ่เป็นป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณจะมีป่าดงดิบแล้งปะปนอยู่บ้างเฉพาะบริเวณลำน้ำพรม สภาพป่าแต่ละชนิด แตกต่างกันไปคือ ป่าเต็งรัง เป็นป่าที่พบกระจายอยู่ทั่วไป มักขึ้นในดินที่เป็นดินลูกรังหรือดินทรายซึ่งสภาพดินเก็บความชื้นไว้ได้น้อยโดยจะพบมากบริเวณสันเขาในที่สูง ชนิดไม้ที่พบในป่าชนิดนี้ได้แก่ เต็งรัง รกฟ้า มะขามป้อม ขว้าว สมอไทย ไม้พื้นล่างส่วนใหญ่เป็นหญ้าเพ็กป่าเบญจพรรณ พบขึ้นอยู่กระจัดกระจายทั่วไปสลับกับป่าเต็งรังที่มีความอุดมสมบรูณ์มากกว่าป่าเต็ง ดินเป็นดินร่วนปนทรายชั้นดินหนากว่า จึงเก็บความชื้นไว้ในดินได้ดีขึ้น จะพบมากบริเวณที่มีความลาดชันน้อยลง พันธุ์ไม้ที่พบในป่าชนิดนี้ได้แก่ ประดู่ป่า แดง ตะแบก มะค่าโมง มะค่าแต้ ติ้ว ผักหวาน ตีนนก ตะคร้อ ส้าน เป็นต้น และจะพบไผ่ไร่ขึ้นปะปน อยู่อย่างหนาแน่น บางบริเวณมีไผ่รวก ไผ่ซาง ขึ้นปะปนอยู่ด้วย ป่าดงดิบแล้ง พบขึ้นอยู่บริเวณริมลำน้ำโดยเฉพาะบริเวณลำน้ำพรม ดินเป็นดินร่วนถึงดินร่วนปนทราย ชั้นดินหนาและเก็บความชื้นได้ดี พันธุ์ไม้ส่วนใหญ่เป็นไม้ผลัดใบจึงเห็นใบเขียวครึ้มตลอดปี ชนิดพันธุ์ไม้ที่พบ ได้แก่ ตะเคียนหิน ตาเสือ กระบง ตะแบกเปลือกบาง ตะแบกเลือด แลนง้อ กะแบกกลัก พลองใบเล็ก เปล้า มะไฟ ไผ่หนาม ไผ่ซาง พื้นป่าจะพบลูกไม้ขี้นอยู่หนาแน่น

สัตว์พื้นถิ่น

เนื่องจากศุูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าห้วยกุ่ม ตั้งอยู่ในพื้นที่ไม่ห่างจากแหล่งชุมชนมากนัก มีราษฎรเข้าใช้ประโยชน์พื้นที่ป่า ในการเก็บเห็ด หน่อไม้ ผักหวาน และจับปลาบริเวณเขื่อนห้วยกุ่มและลำน้ำพรมอยู่เสมอ กิจกรรมต่างๆ เหล่านี้ล้วนส่งผลกระทบรบกวนการใช้พื้นที่ของสัตว์ป่า สัตว์ป่าขนาดใหญ่จึงหลบหนีเข้าไปอยู่ในพื้นที่ที่ถูกรบกวนน้อยกว่าในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว ชนิดสัตว์ป่าที่พบเห็นได้บ่อยๆ อาจจำแนกได้ดังนี้
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม คงฤทธิ์ (2537) ได้รายงานว่ามีการพบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กที่พบได้แก่ กระรอกดิน กระแตธรรมดา หนูพุกเล็ก หนูฟางเหลือง หนูท้องขาว เก้ง กระต่าย ลิงลม อีเห็น ชะมด สุนัขจิ้งจอก สัตว์เลื้อยคลาน ได้แก่ แย้ เหี้ย ตะกวด กิ้งก่า งูจงอาง งูเห่า งูสามเหลี่ยม งูกะปะฯลฯ สัตว์สะเทินน้ำสะเทินปกได้แก่ คางคก อึ่งอ่าง เขียดตะปาด
นก ศุูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าห้วยกุ่ม ได้ดำเนินการสำรวจนกในปี พ.ศ. 2543 พบจำนวน 910 ชนิดได้แก่ นกกระรางหัวงอก นกกางเขนดง นกกางเขนบ้าน นกเขาใหญ่ ไก่ป่า นกตีนทอง นกโพระดกธรรมดา นกปรอดเหลืองหัวจุก นกปรอดหัวสีเขม่า นกแซงแซวหางบ่วงใหญ่ นกแซงแซวหงอนขน นกแซงแซวหางปลา นกแซงแซวเล็กเหลือบ นกแซงแซวสีเทา นกแซวสวรรค์ นกกะลิง นกยางกรอกพันธุ์จีน นกกระปูดใหญ่ นกเขียวก้านตอง หน้าผากสีทอง นกเขียวก้านตองปีกสีฟ้า นกจับแมลงจุกดำ นกจับแมลงคอแดง นกกวัก นกไต่ไม้ หน้าผากกำมะหมี่ นกหัวขวานใหญ่หงอนเหลือง นกเด้าลมหลังเทา นกทุนทอง ฯลฯ
ปลา ได้แก่ ปลากระสูบจุด ปลาตะเพียน ปลานิล ปลาดุก ปลาช่อน ปลากระดี่ ปลากดหิน ปลากดเหลือง ปลาสร้อยนกเขา ฯลฯ
แมลง มีผีเสื้อหลายชนิด และแมลงอื่นๆ จำนวนมาก

สถานที่แนะนำ