ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่า เขาน้ำพุ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช


  

ที่ตั้ง

228/2 หมู่ 4 ตำบลท่ากระดาน อำเภอศรีสวัสดิ์ จ.กาญจนบุรี

พื้นที่

ภาคตะวันตก

ประวัติความเป็นมา

ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาน้ำพุแต่เดิมมีชื่อว่า ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าหม่องกระแทะ จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2515 ณ หมู่บ้านหม่องกระแทะ ตำบลท่ากระดาน อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี แต่พื้นที่อยู่ห่างไกลจากแหล่งชุมชนเกินไปและหนทางไปมาไม่สะดวก จึงย้ายที่ทำการศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าหม่องกระแทะไปอยู่ที่บ้านหนองหอย ตำบลวังดัง อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี ในปี พ.ศ. 2519 และเปลี่ยนชื่อศูนย์ใหม่ว่า ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาน้ำพุ เพราะมีน้ำพุอยู่ในบริเวณศูนย์ฯ การคมนาคมสะดวกและเป็นพื้นที่เป้าหมายในการจัดการให้เป็นศูนย์ศึกษาธรรมชาติในลักษณะซาฟารี ซึ่งเป็นแห่งแรกและแห่งเดียวของจังหวัดกาญจนบุรี ต่อมาเกิดปัญหาขาดแคลนน้ำเนื่องจากน้ำพุไม่เพียงพอต่อการใช้ประโยชน์ สัตว์ป่าที่ทางศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาน้ำพุนำมาเลี้ยงขาดน้ำ จึงได้ย้ายศูนย์ฯ เขาน้ำพุ อีกครั้งหนึ่งเมื่อปี พ.ศ. 2522 มาตั้ง ณ สถานที่ปัจจุบัน คือ บริเวณห้วยสะด่อง ตำบลท่ากระดาน อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี และเปลี่ยนเป็นสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาน้ำพุ ปัจจุบันกลับมาเป็นชื่อ ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาน้ำพุ เหมือนเดิม

การติดต่อ

ส่วนส่งเสริมและเผยแพร่ สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช โทร 025610777 ต่อ 708,756 สำนักงานศูนย์ฯ เขาน้ำพุ โทร 089-5519835

พื้นที่

2000 ไร่

สภาพภูมิประเทศ

ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไป มีสภาพเป็นป่าเต็งรังสลับกับป่าเบญจพรรณ มีป่ารวก ป่าไผ่เป็นหย่อม ๆ ความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางประมาณ 100-500 เมตร บริเวณพื้นที่ สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาน้ำพุ มีลักษณะภูมิประเทศแตกต่างกันหลายชนิด คือ o ภูเขา โดยมากจะเป็นภูเขาหินปูนที่สูงชัน บางแห่งเป็นหน้าผาและมีถ้ำต่าง ๆ ทั่วไป o เนินเขา ส่วนมากเป็นหินลูกรัง o พื้นราบ ลักษณะเป็นดินร่วนปนทราย มีสภาพป่าหลายชนิดปะปนกัน ซึ่งสามารถใช้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าได้อย่างดี o บริเวณลำห้วย ลำสะด่อง เป็นห้วยขนาดเล็กยาว มีน้ำตลอดปี มีโขดหิน พันธุ์ไม้ ดอกไม้ชนิดต่าง ๆ เหมาะสำหรับใช้เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ เช่น บริเวณน้ำตกลำห้วยประจบ

สภาพภูมิอากาศ

สภาพอากาศทั่วไปตลอดปี ร้อนมากในเวลากลางวัน แต่หนาวเย็นในเวลากลางคืน ระหว่างเดือนมีนาคม-เดือนมิถุนายน อุณหภูมิสูงสุดประมาณ 42 องศาเซลเซียส ฤดูฝนอยู่ระหว่างเดือนกรกฎาคม ถึงตุลาคม ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,200 มม.ต่อปี ฤดูหนาวระหว่างเดือนพฤศจิกายน-เดือนกุมภาพันธ์ โดยทั่วไปอากาศจะหนาวเย็นมาก อุณหภูมิต่ำสุดประมาณ 13 องศาเซลเซียส

การเดินทาง

จากกรุงเทพฯ โดยสารรถยนต์ไปตามเส้นทางสายเพชรเกษม และแสงชูโต ถึงจังหวัดกาญจนบุรี ระยะทางประมาณ 130 กิโลเมตร จากตัวจังหวัดกาญจนบุรี เดินทางไปตามถนนสายกาญจนบุรี-ศรีสวัสดิ์ ประมาณ 55 กิโลเมตร ถึงที่ทำการสถานีฯ

พืชพื้นถิ่น

ชนิดป่าในบริเวณสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาน้ำพุ ประกอบด้วย ป่าดิบแล้ง ป่าเต็งรัง ป่าไผ่และทุ่งหญ้า พันธุ์ไม้ที่สำคัญ ได้แก่ ตะเคียน พะยอม ขี้หนอน พันธุ์ไม้ที่ใช้เป็นอาหารสัตว์ป่าได้ เช่น มะขามป้อม ตะขบ มะกอก หว้า ไทร หน่อไผ่ชนิดต่าง ๆ คือ ไผ่รวก ไผ่หนาม และไผ่นวล เป็นต้น

สัตว์พื้นถิ่น

ชนิดของสัตว์ป่าที่สำรวจพบมีทั้งสัตว์ป่าสงวนและสัตว์ป่าคุ้มครอง สัตว์ป่าสงวนที่พบ คือ เลียงผา สัตว์ป่าคุ้มครองที่พบ ได้แก่ ช้างป่า เลียงผา เสือ หมี เม่น กวาง อีเห็น อีเก้งหรือฟาน ชะมด หมูป่า ลิง ชะนี กระรอก กระแต ตะกวด เหี้ย งูชนิดต่าง ๆ ไก่ป่า และนกเท่าที่สำรวจพบมีนกประมาณ 100 ชนิด เช่น นกแก๊ก นกแซงแซว นกกวัก นกหัวขวาน นกยาง นกขุนแผน เป็นต้นสัตว์ป่าที่สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาน้ำพุนำมาเพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์ เพื่อการศึกษาค้นคว้าวิจัย ได้แก่ วัวแดง กวาง เนื้อทราย หมูป่า เม่น ลิง นกยูง ไก่ฟ้า ชนิดต่าง ๆ และนกหลายชนิด

สถานที่แนะนำ