ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่า เขาเขียว กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช


  

ที่ตั้ง

จ.ชลบุรี

พื้นที่

ประวัติความเป็นมา

เนื่องจากกรมป่าไม้ประสบปัญหาเกี่ยวกับสถานที่ที่ใช้เลี้ยงดูสัตว์ป่าของกลางที่ยึดได้จากผู้กระทำผิดตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503 ทำให้การดำเนินงานด้านการปราบปรามไม่สะดวก ในปี พ.ศ. 2515 กองอนุรักษ์สัตว์ป่า (ฝ่ายจัดการสัตว์ป่า กองบำรุงเดิม) จึงได้สำรวจหาพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับเลี้ยงดูสัตว์ป่าของกลางบริเวณเขาลาน (ห่างจากสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาเขียวปัจจุบันไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 5 กิโลเมตร) และจัดตั้งสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเสร็จเรียบร้อยต้นปี พ.ศ. 2516 การดำเนินงานของสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาเขียวได้รับความร่วมมือด้วยดีจากหลายฝ่าย ขณะเดียวกันก็มีประชาชนที่สนใจเข้าชมและบริจาคสัตว์ป่ามากขึ้น ทำให้พื้นที่เขาลานวาเดิมไม่สามารถรองรับสัตว์ป่าเป็นจำนวนมากได้ เนื่องจากขาดแคลนน้ำ อันเป็นปัจจัยสำคัญในการเลี้ยงดูสัตว์ป่า จึงได้ย้ายสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาเขียวมาอยู่ที่บริเวณน้ำตกชันตาเถร โดยจัดตั้งเป็นศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่า และเปลี่ยนเป็นสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าในปัจจุบัน เพื่อให้ประชาชนใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจและศึกษาธรรมชาติ ตลอดจนเข้าชมสัตว์ป่าต่าง ๆ นับเป็นสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าแห่งแรกที่เปิดให้ประชาชนเข้าชมเป็นทางการเมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2517

การติดต่อ

ตู้ ป.ณ.10 ตำบลบางพระ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี 20210

พื้นที่

1000 ไร่

สภาพภูมิประเทศ

บริเวณที่ตั้งสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาเขียว มีลักษณะเป็นเนินเขาขนาดเล็กอยู่ด้านทิศตะวันตกของเทือกเขาเขียว มีลำห้วยชันตาเถร ไหลจากยอดเขาเขียวมาตามหุบเขา ผ่านด้านทิศเหนือของหน่วยงานแล้ววกอ้อมมารวมกับห้วยเตยและห้วยเขาไม้แดง ไหลลงสู่อ่างเก็บน้ำบางพระทางทิศตะวันตก สภาพภูมิประเทศทั่วไปของป่าเขาเขียว-เขาชมภู่ ประกอบด้วยภูเขาใหญ่น้อยสลับซับซ้อนต่อกันเป็นแนวยาวจากเหนือจรดใต้ประมาณ 20 กิโลเมตร ทอดตัวขนานกับถนนสุขุมวิท (บางนา-ตราด) และถนนเลี่ยงเมือง (ชลบุรี-แหลมฉบัง) ด้านหน้าหันเข้าหาทะเลฝั่งตะวันออกของอ่าวไทย ด้านหลังติดอำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี ทิศทางเขาวางตัวในแนวตะวันตก-ตะวันออก ขวางกั้นเส้นทางเดิมของลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ มียอดเขาเขียว (ดอยลูกโหม่ง) เป็นยอดเขาที่สุดที่สุดในเทือกเขาเขียว-เขาชมภู่ ความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 798 เมตร เป็นป่าผืนสุดท้ายของจังหวัดชลบุรี และเป็นแหล่งต้นน้ำหลายสายที่ไหลลงสู่อ่างเก็บน้ำบางพระ ซึ่งนับได้ว่าเป็นเส้นเลือดใหญ่ของชาวชลบุรี

สภาพภูมิอากาศ

ภูมิอากาศบริเวณสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาเขียว มีอุณหภูมิเฉลี่ยนตลอดทั้งปีไม่เปลี่ยนแปลงมากนัก คือ 27.9 องศาเซลเซียส อุณหภูมิเฉลี่ยนต่ำสุด 23.7 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุด 32.2 องศาเซลเซียส แต่เนื่องจากเทือกเขาเขียวอยู่ในตำแหน่งขวางกั้นเส้นทางเดินของลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ทำให้การเปลี่ยนแปลงฤดูกาลเป็นไปอย่างรวดเร็วและรุนแรง คือ หนาวจัดและร้อนจัดในวันเดียวกัน นอกจากนั้นบางครั้งยังมีฝนฟ้าคะนองอย่างรุนแรงเกิดขึ้นด้วย ค่าความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ยตลอดปี 34 % ชนิดป่าและพันธุ์ไม้แต่เดิมป่าไม้บริเวณสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาเขียวเป็นป่าดงดิบที่มีความชื้นสูงแต่ถูกบุกรุกแผ้วถางเพื่อจับจองทำไร่ ภายหลังเมื่อจัดตั้งสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาเขียวแล้ว พื้นที่ไร่เดิมถูกทดแทนจนกลายสภาพเป็นป่าเบญจพรรณ มีพันธุ์ไม้ที่สำคัญได้แก่ ประดู่ แดง มะค่า ตะแบก ชิงชัน มะขามป้อม แสมสาร มะขามขี้มอด มะกอกป่า มะกอกเลื่อม สมอ อุโลก ขมิ้นต้น โมกหลวง สว้าน อ้อยช้าง แคทราย ไผ่ไร่ ฯลฯ บริิเวณที่อยู่ริมห้วยและน้ำตกชันตาเถร ซึ่งเดิมเป็นป่าดิบชื้่น ได้กลายเป็นป่าดิบแล้งเพราะอิทธิพลของการบุกรุกพื้นที่โดยรอบน้ำตก ไม้ริมน้ำที่พบ ได้แก่ อิหลิก ไทร สมพง ตะแบก กะเบากลัก คางเครา ฯลฯ สูงขึ้นไปเป็นป่าดิบชื้นที่เป็นสภาพป่าดั้งเดิมของป่าเขาเขียว พันธุ์ไม้ที่พบส่วนใหญ่เป็นไม้จำพวกตาเสือ กะบก พระเจ้าห้าพระองค์ กระท้อนป่า ยาง โมกเหลือง พันธุ์ไม้พุ่มและไม้ล้มลุกนานาชนิด

การเดินทาง

จากกรุงเทพฯ เดินทางโดยรถยนต์ไปตามถนนสุขุมวิท (สายบางนา-ตราด) ก่อนถึงจังหวัดชลบุรี สามารถเลือกเดินทางได้ 2 เส้นทาง คือ 1. จากถนนสุขุมวิทผ่านจังหวัดชลบุรีถึงตลาดบางพระ ระยะทางประมาณ 109 กิโลเมตร แยกซ้ายเข้าสนามกอล์ฟบางพระ ผ่านไปตามถนนลาดยางถึงของอ่างเก็บน้ำบางพระ ระยะทางประมาณ 8 กิโลเมตร 2. ก่อนถึงตัวเมืองชลบุรีเลี้ยวซ้ายขึ้นสะพานลอยไปตามถนนสายเลี่ยงเมืองถึง กม. 10 ระยะทางประมาณ 98 กิโลเมตร สังเกตป้ายชื่อหน่วยงานเลี้ยวซ้ายไปตามถนนลาดยาง ประมาณ 9 กิโลเมตร ถึงสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาเขียว รวมระยะทางประมาณ 109 กิโลเมตร

พืชพื้นถิ่น

สัตว์พื้นถิ่น

ในอดีตป่าเขาเขียว มีอาณาเขตติดต่อกับผืนป่ารอยต่อห้าจังหวัดของภาคตะวันออก ซึ่งเคยเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าใหญ่ เช่น ช้าง กระทิง วัวแดง เป็นต้น แต่พื้นที่ดังกล่าวถูกแผ้วถางจับจองเป็นไร่นา เส้นทางเดินของสัตว์ป่าจึงถูกตัดขาดลง ป่าเขาเขียวจึงมีสภาพเหมือนเกาะที่มีบ้านเรือนประชาชนล้อมรอบ สัตว์ป่าที่สำรวจพบ ได้แก่ กวาง เก้ง หมูป่า หมู่หริ่ง หมีควาย หมีคน หมีขอ เสือดาว หมาไน เม่น ลิง กระรอกหลากสี กระแต อ้น นกเขาเขียว และนกอื่น ๆ อีกหลายชนิด

สถานที่แนะนำ