ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าห้วยขาแข้ง กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช


  

ที่ตั้ง

จ.อุทัยธานี

พื้นที่

ภาคกลาง

ประวัติความเป็นมา

เป็นผืนป่าประกอบด้วยป่าไม้เกือบทุกประเภทของประเทศไทย ทั้งป่าดิบเขา ป่าดิบแล้ง ป่าสนผลัดใบ รวมพื้นที่ทั้งหมด 1,737,587 ไร่ ครอบคลุมท้องที่ ตำบลระบำ ตำบลป่าอ้อ อำเภอลานสัก ตำบลคอกควาย ตำบลแก่นมะกรูด อำเภอบ้านไร่ ตำบลทองหลาง อำเภอห้วยคต จังหวัดอุทัยธานี และ ตำบลแม่ละมุ้ง อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก ป่าห้วยขาแข้งยังมีอาณาเขตติดต่อเป็นผืนเดียวกับ ทุ่งใหญ่นเรศวร จังหวัดกาญจนบุรีด้วย จากสภาพป่าที่สมบูรณ์จึงเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าชนิดต่าง ๆ ที่หายากและใกล้สูญพันธุ์ เช่น ควายป่า แรด ช้างป่า วัวแดง กระทิง สมเสร็จ เสือดาว เป็นต้น รวมทั้งเป็นแหล่งต้นน้ำลำธารที่สำคัญซึ่งไหลสู่เขื่อนศรีนครินทร์ จากสภาพความอุดมสมบูรณ์ดังกล่าว ทำให้เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ได้รับการประกาศจากองค์กร UNESCO ให้เป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2534

การติดต่อ

ส่วนอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า กรมป่าไม้ โทร. (02) 5797223 , 5795734 หรือเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง โทร 0-5651-9654 ตู้ปณ. 4 อำเภอลานสัก อุทัยธานี 61160

พื้นที่

2,800 ตร.กม.

สภาพภูมิประเทศ

สภาพภูมิอากาศ

การเดินทาง

การเดินทาง สามารถเดินทางได้ 2 เส้นทาง คือ
เส้นทางแรก เข้าทางที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 102 กิโลเมตร ใช้เส้นทางสายอุทัยธานี - หนองฉาง (ทางหลวงหมายเลข 333 ) ผ่านอำเภอหนองฉาง เข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 3438 (หนองฉาง - ลานสัก) ถึงหลักกิโลเมตรที่ 53-54 เลี้ยวซ้ายไปตามถนน ลูกรัง ประมาณ 14 กิโลเมตร
เส้นทางที่ 2 เข้าทางหน่วยพิทักษ์ป่าเขาบันได ห่างจากตัวจังหวัดอุทัยธานีประมาณ 137 กิโลเมตร ใช้เส้นทางหมายเลข 333 (อุทัยธานี - หนองฉาง) ผ่านอำเภอหนองฉาง เข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 3282 (หนองฉาง - บ้านไร่) แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าถนนลูกรัง อีกประมาณ 30 กิโลเมตร

พืชพื้นถิ่น

ป่าดิบเขา Hill evergreen forest (HE) พบในระดับความสูงมากกว่า 1,000 ม. ไม้เด่นที่สำคัญ เช่น ก่อ ในสามสกุล คือ Quercus, Castanopsis, และ Lithocarpus
ป่าดงดิบแล้ง Dry evergreen forest (DE) ในช่วงระดับความสูง ประมาณ 400 - 1,000 ม. พรรณไม้ที่สำคัญ เช่น ยางสะเดา ยางโอน กัดลิ้น ค้างคาวกระเบากลัก เป็นต้น
ป่าเต็งรัง Dry dipterocarp forest (DD) พบในพื้นที่แห้งแล้งดินตื้นเก็บความชื้นได้ไม่นานอยู่ในช่วงความสูง 200 - 600 ม. พรรณไม้ที่สำคัญ เช่น เต็ง รัง เหียง พลวง
ป่าเบญจพรรณ Mixed Deciduous forest (MD) พบในช่วงความสูงประมาณ 450 - 900 ม. พรรณไม้ที่สำคัญ เช่น เสลา มะค่าโม อินทนินบก คูน และไผ่ชนิดต่างๆ

สัตว์พื้นถิ่น

- นกป่า มีอยู่ไม่น้อยกว่า 360 ชนิด
- สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม พบมากกว่า 130 ชนิด
- สัตว์เลื้อยคลาน มีสัตว์เลื้อยคลานอย่างน้อยกว่า 81 ชนิด
- สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก เป็นแหล่งรวมของสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 37 ชนิด
- ปลาน้ำจืด ผลการสำรวจของสำนักวิจัยด้านมีนวิทยาทั้งชาวไทย
และชาวต่างประเทศ พบว่าในแหล่งน้ำธรรมชาติมีปลาน้ำจืด อาศัยไม่น้อยกว่า 150 ชนิด

สถานที่แนะนำ

1. เขาดินแดง อยู่ในบริเวณที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เป็นผ่าชันที่สามารถชมทิวทัศน์ของลุ่มห้วยทับเสลาตอนกลางได้แทบทั้งหมด
2. เส้นทางศึกษาธรรมชาติเขาหินดินแดง ตั้งอยู่บริเวณที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง มีความยาวประมาณ 4.7 กิโลเมตร ลักษณะเส้นทางเป็นวงรีลาดชันขึ้นไปทางทิศตะวันตกสู่เชิงเขาหินแดง ตามเส้นทางจะพบสภาพป่าที่แตกต่างกัน ประกอบด้วยป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณเป็นหลักตลอดเส้นทางมีจุดสื่อความหมายตามะรรมชาติที่น่าสนใจทั้งในด้านระบบนิเวศวิทยาป่าไม้รวมทั้งหมด 18 จุดด้วยกัน
3. น้ำตกไซเบอร์ อยู่ใกล้หน่วยพิทักษ์ป่าอีซ่า - ไซเบอร์ มีเส้นทางเข้าได้สะดวกพอสมควร ได้รับความนิยมจากประชาชนอย่างมาก
4. น้ำตกระบำ อยู่ในกลุ่มห้วยระบำ ติดเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งด้านตะวันออก เส้นทางสู่น้ำตกสายนี้ผ่านทางเขื่อนทับเสลา ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัดอุทัยธานี
5. หน่วยพิทักษ์ป่าไซเบอร์
6. หน่วยพิทักษ์ป่าห้วยแม่ดี
7. อาคารอนุสรณ์สถานบริเวณสำนักงานเขตรักาษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
8. หน่วยพิทักษ์ป่าทุ่งแฝก